نقش مهم اصناف شهرستانها در نظارت بر بازار
در شرایطی که ثبات بازار، آرامش روانی جامعه و اعتماد عمومی به نظام توزیع کالا و خدمات، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است، اصناف شهرستانها بهعنوان نزدیکترین و مؤثرترین حلقه نظارت میدانی، نقشی تعیینکننده در تنظیم بازار، مقابله با تخلفات و حمایت از حقوق مصرفکنندگان بر عهده دارند. این جایگاه، نهتنها یک مسئولیت صنفی، بلکه بخشی از مأموریت اجتماعی و اقتصادی برای حفظ تعادل در زندگی روزمره مردم است.بدنه:بازار در شهرستانها، صرفاً محل دادوستد کالا نیست؛ بلکه یکی از اصلیترین بسترهای تعامل اجتماعی، معیشت خانوارها و سنجش میزان اعتماد عمومی به ساختارهای اقتصادی و اجرایی کشور به شمار میرود. در چنین فضایی، اصناف به دلیل ارتباط مستقیم، مستمر و روزانه با بدنه بازار، از ظرفیت منحصربهفردی برای رصد تحولات، شناسایی نارساییها و پیشگیری از بروز تخلفات برخوردارند.نظارت اصناف بر بازار، از یک منظر، نوعی خودتنظیمی مسئولانه در ساختار اقتصادی محلی است. هنگامی که اتحادیهها و تشکلهای صنفی با احساس مسئولیت، بر نحوه عرضه کالا، قیمتگذاری، کیفیت خدمات، رعایت ضوابط قانونی و اصول اخلاق حرفهای نظارت میکنند، در واقع به ایجاد بازاری سالم، رقابتی و قابل اعتماد کمک میکنند. این نظارت، بهویژه در شهرستانها که بافت ارتباطی میان کسبه و مردم نزدیکتر و شفافتر است، میتواند بسیار اثرگذارتر از نظارتهای صرفاً اداری و مقطعی عمل کند.اصناف شهرستانها، بهخوبی از واقعیتهای میدانی بازار آگاهاند. آنان بهتر از هر نهاد دیگری میدانند که کمبودها از کجا آغاز میشود، نوسان قیمتها چگونه شکل میگیرد، چه عواملی موجب اختلال در توزیع میشود و کدام رفتارها منجر به نارضایتی عمومی خواهد شد. این شناخت عینی و بومی، به اصناف امکان میدهد که نه فقط پس از وقوع تخلف، بلکه پیش از گسترش آن وارد عمل شوند و از بروز بحرانهای کوچک و بزرگ در بازار جلوگیری کنند.نقش نظارتی اصناف، البته تنها به مقابله با گرانفروشی، احتکار، کمفروشی یا عرضه خارج از ضابطه محدود نمیشود. بخش مهمی از این مأموریت به فرهنگسازی، آموزش، ترویج انصاف در معامله و تقویت وجدان حرفهای در میان فعالان بازار بازمیگردد. هر اندازه روحیه مسئولیتپذیری و قانونمداری در میان اعضای صنوف تقویت شود، به همان نسبت، نیاز به مداخلات تنبیهی کاهش یافته و بازار به سمت ثبات و سلامت بیشتر حرکت خواهد کرد.از سوی دیگر، اصناف شهرستانها میتوانند پل ارتباطی مؤثری میان مردم، کسبه و دستگاههای نظارتی و اجرایی باشند. انتقال دقیق مطالبات مردمی، گزارش بهموقع تخلفات، همکاری با نهادهای مسئول و ارائه راهکارهای اجرایی متناسب با شرایط هر منطقه، از جمله ظرفیتهایی است که میتواند اثربخشی نظارت بر بازار را بهطور محسوسی افزایش دهد. این تعامل، زمانی بیشترین نتیجه را خواهد داشت که بر پایه اعتماد متقابل، شفافیت و مسئولیت مشترک شکل گرفته باشد.واقعیت آن است که بازار سالم، بدون حضور فعال، دلسوزانه و مسئولانه اصناف، قابل تحقق نیست. اصناف شهرستانها به دلیل ریشهداشتن در متن زندگی مردم، نهتنها حافظ منافع صنفی اعضای خود، بلکه پاسدار حقوق عمومی نیز هستند. آنها میتوانند با نظارت مستمر، برخورد درونصنفی با متخلفان، حمایت از کسبه قانونمدار و همکاری با نهادهای مسئول، فضای بازار را از التهاب، سوءاستفاده و بیاعتمادی دور نگه دارند.امروز بیش از هر زمان دیگر، ضرورت دارد جایگاه نظارتی اصناف در شهرستانها تقویت شود؛ نه فقط با ابزارهای قانونی، بلکه با اعتمادسازی، واگذاری مسئولیت بیشتر، آموزش تخصصی و استفاده از تجربههای میدانی آنان. هرچه این نهادها توانمندتر، پاسخگوتر و منسجمتر عمل کنند، بازار نیز از ثبات، سلامت و عدالت بیشتری برخوردار خواهد شد.در نهایت باید پذیرفت که نظارت بر بازار، یک اقدام صرفاً سازمانی یا مقطعی نیست، بلکه فرآیندی مستمر برای صیانت از معیشت مردم، حمایت از تولید و توزیع سالم، و حفظ آرامش اقتصادی جامعه است. در این میان، اصناف شهرستانها یکی از مهمترین بازیگران این میداناند؛ بازیگرانی که اگر بهدرستی دیده و حمایت شوند، میتوانند نقش بیبدیلی در ساماندهی بازار و تقویت اعتماد عمومی ایفا کنند.نوشته:راحله یوسفی ابابین